Yapay zekâya Excel ve E-Tablolar formülü yazdırma: 5 hazır istek kalıbı

Excel'de ya da Google E-Tablolar'da her ay aynı formülü yeniden aramak zorunda değilsin. DÜŞEYARA'nın hangi bağımsız değişkeni nereye aldığını ezberlemek yerine, ne istediğini düz Türkçeyle tarif et ve formülü yapay zekâya yazdır. Bu rehberde tarif kalıbını, beş sık işin hazır formülünü ve formülü tabloya uygulamadan önce nasıl sınayacağını bulacaksın.

1. Tarif kalıbını kopyala

Yapay zekâ senin tablonu görmez; ona ne kadar net anlatırsan formül o kadar doğru gelir. Aşağıdaki kalıbı kopyala, köşeli parantezleri doldur:

[Türkçe Excel / Google E-Tablolar] kullanıyorum.
Verim: A sütununda [ürün kodu], B'de [şehir], C'de [tutar]; başlıklar 1. satırda.
İstediğim: [ne istediğini bir cümleyle yaz].
Sonuç [D2] hücresinde olsun.
Formülü tek satır ver, ayırıcı [; ya da ,] olsun ve ne yaptığını bir cümleyle açıkla.

Programı ve dili yazmak önemli: Türkçe Excel ETOPLA bekler, E-Tablolar belgeleri SUMIF adını kullanır. Ayırıcıyı yazmak da önemli; aşağıda neden olduğunu anlatıyorum.

2. Beş hazır kalıp

Her kalıpta önce yapay zekâya yazacağın istek, sonra beklemen gereken formül var. Söz dizimleri Microsoft ve Google'ın resmî işlev sayfalarından alındı.

Kalıp 1: Başka tablodan değer getir (DÜŞEYARA'nın yerine)

İstek: "A2'deki ürün kodunu Fiyat sayfasının A sütununda ara, B sütunundaki fiyatı getir; bulamazsan Yok yaz."

• Türkçe Excel: =ÇAPRAZARA(A2;Fiyat!A:A;Fiyat!B:B;"Yok")
• E-Tablolar: =XLOOKUP(A2,Fiyat!A:A,Fiyat!B:B,"Yok")

ÇAPRAZARA'da arama sütunu ile dönüş sütunu ayrı verilir; bu yüzden fiyat sütunu kod sütununun solunda da olabilir. DÜŞEYARA yalnızca sağa bakar. Dikkat: Microsoft'a göre ÇAPRAZARA Excel 2016 ve Excel 2019'da yoktur; Microsoft 365, Excel 2021 ve Excel 2024'te vardır. Eski sürümdeysen isteğine "Excel 2019 kullanıyorum" diye ekle.

Kalıp 2: İki listeyi karşılaştır

İstek: "A sütunundaki her ad B sütununda geçiyor mu? Geçiyorsa DOĞRU yazsın."

• Türkçe Excel: =EĞERSAY(B:B;A2)>0
• E-Tablolar: =COUNTIF(B:B,A2)>0

Formülü C2'ye yaz ve aşağı doğru çek. YANLIŞ çıkan satırlar B listesinde olmayanlardır.

Kalıp 3: Yinelenenleri bul

İstek: "A sütununda birden fazla geçen değerleri işaretle."

• Türkçe Excel: =EĞERSAY(A:A;A2)>1
• E-Tablolar: =COUNTIF(A:A,A2)>1

Aynı işlev, farklı soru: bir değeri kendi sütununda sayıp birden fazla olup olmadığına bakıyorsun.

Kalıp 4: Koşullu toplam

İstek: "B sütununda şehri Denizli olan satırların C sütunundaki tutarlarını topla."

• Türkçe Excel: =ETOPLA(B:B;"Denizli";C:C)
• E-Tablolar: =SUMIF(B:B,"Denizli",C:C)

Sıra her iki programda da aynı: koşulun bakılacağı aralık, koşul, toplanacak aralık.

Kalıp 5: Tarih farkı ve metin ayırma

İstek: "A2'deki başlangıç ile B2'deki bitiş arasında kaç tam ay var?"

• Türkçe Excel: =ETARİHLİ(A2;B2;"M")
• E-Tablolar: =DATEDIF(A2,B2,"M")

Yalnızca gün sayısı lazımsa, Microsoft'un da belirttiği gibi bitişten başlangıcı çıkar: =B2-A2. Başlangıç tarihi bitişten büyükse Excel #SAYI! hatası verir. Microsoft "MD" birimini önermiyor. Türkçe Microsoft sayfasında gün birimi bir yerde "D", bir yerde "G" yazıyor; bu yüzden ay ("M") ya da çıkarma kullanmak daha güvenli.

İstek: "A2'deki Ad Soyad'ı boşluktan ikiye böl."

• Türkçe Excel: =METİNBÖL(A2;" ")
• E-Tablolar: =SPLIT(A2," ")

METİNBÖL yalnızca Microsoft 365 için Excel ve Excel 2024'te var.

3. Ayırıcı ve işlev adı sözlüğü

Microsoft'un sorun giderme makalesine göre Excel, formüldeki bağımsız değişkenleri Windows bölge ayarlarındaki liste ayırıcısıyla ayırmanı bekler; farklı bir karakter yazarsan formül hata verir. ABD İngilizcesinde varsayılan ayırıcı virgüldür. Yapay zekânın verdiği formül hata veriyorsa önce ; ile , karakterlerini değiştirip dene.

E-Tablolar'da işlevlerin hangi dilde görüneceğini Dosya > Ayarlar'daki "Always use English function names" kutusu belirler. Google'a göre E-Tablolar İngilizce dışında 21 dili (Türkçe dahil) destekliyor; Google hesabının dili Türkçeyse ve bu kutunun işaretini kaldırırsan işlevleri Türkçe görürsün. Bu rehberdeki E-Tablolar örnekleri İngilizce adlarla yazıldı. Yerel ayar ise arayüz dilini değil, para birimi, tarih ve sayı biçimini değiştiriyor.

4. E-Tablolar'da Gemini ile formül

Uygun bir Google Workspace ya da Google AI planın varsa formülü E-Tablolar'ın içinde de yazdırabilirsin. Google'ın yardım sayfasındaki adımlar:

1. E-Tablolar'da dosyanı aç.
2. Sağ üstte Ask Gemini düğmesine tıkla.
3. Yan panele isteğini yaz; sayfandaki hücre adlarını kullanabilirsin.
4. Formülün gideceği hücreyi seç ve Insert'e tıkla. Başka bir sürüm için Retry'ı kullan.

Kısayol: bir hücrede = yazdıktan sonra Windows ve ChromeOS'ta Ctrl + Alt + G, Mac'te ⌘ + Ctrl + G. Google aynı sayfada Gemini'nin yanlış bilgi önerebileceğini de yazıyor.

5. Formülü doğrula

1. Beş satırlık küçük bir deneme tablosu kur; sonucu elle hesaplayabileceğin kadar küçük olsun.
2. Formülü önce bu tabloda çalıştır ve sonucu kendi hesabınla karşılaştır.
3. Tutuyorsa gerçek tabloya kopyala; tutmuyorsa yapay zekâya "beklediğim sonuç şu, senin formülün şunu verdi" diye yaz.
4. Sütun başvurularının (A:A, B2 gibi) gerçek tablonla aynı olduğunu kontrol et.

Sık hatalar

• Ayırıcı uyuşmazlığı: Excel, Windows bölge ayarındaki liste ayırıcısını ister; ABD İngilizcesi ayarıyla yazılmış örnekler virgül kullanır. Hata alırsan ; ile , karakterlerini değiştir.
• Yanlış dil: Türkçe Excel'e SUMIF yazmak. İsteğinde programını ve dilini belirt.
• Sürüm farkı: ÇAPRAZARA ve METİNBÖL eski Excel sürümlerinde yok.
• Kişisel veri: Gerçek müşteri bilgilerini sohbete yapıştırmak. Sütun adları ve uydurma örnek satırlar yeterli.
• Tarih biçimi: DATEDIF sonucu tarih gibi görünüyorsa hücrenin biçimini Sayı yap.

Takılırsan @jarvisasistan'a DM at ya da WhatsApp'tan yaz.

Kaynaklar

• Microsoft destek, ÇAPRAZARA işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/office/çaprazara-işlevi-b7fd680e-6d10-43e6-84f9-88eae8bf5929
• Microsoft destek, DÜŞEYARA işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/office/düşeyara-işlevi-0bbc8083-26fe-4963-8ab8-93a18ad188a1
• Microsoft destek, EĞERSAY işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/office/eğersay-işlevi-e0de10c6-f885-4e71-abb4-1f464816df34
• Microsoft destek, ETOPLA işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/office/etopla-işlevi-169b8c99-c05c-4483-a712-1697a653039b
• Microsoft destek, ETARİHLİ işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/Excel/functions/datedif-function
• Microsoft destek, METİNBÖL işlevi: https://support.microsoft.com/tr-tr/office/textsplit-function-b1ca414e-4c21-4ca0-b1b7-bdecace8a6e7
• Microsoft Learn, liste ayırıcısı formül hataları: https://learn.microsoft.com/en-us/troubleshoot/microsoft-365-apps/excel/formula-errors
• Google E-Tablolar yardım: XLOOKUP https://support.google.com/docs/answer/12405947 · COUNTIF https://support.google.com/docs/answer/3093480 · SUMIF https://support.google.com/docs/answer/3093583 · DATEDIF https://support.google.com/docs/answer/6055612 · SPLIT https://support.google.com/docs/answer/3094136
• Google E-Tablolar yardım, yerel ayar ve işlev dili: https://support.google.com/docs/answer/58515
• Google E-Tablolar yardım, Gemini ile çalışma: https://support.google.com/docs/answer/14356410