Yapay zekâya dosya vermek: PDF, Excel, Word, görsel, ses ve uzun metin için rehber

Dosyayı yükledin, soruyu sordun, cevap alakasız geldi. Çoğu zaman sorun yapay zekâda değil, verdiğin dosyanın içinde: yazısı aslında fotoğraf olan bir PDF, başlıksız bir tablo, grafiği okunmayan bir Word belgesi. Bu rehberde altı dosya türünü tek tek açıyoruz ve her biri için ChatGPT, Claude ve Gemini'nin resmî yardım sayfalarındaki sınırları ve hazır bir prompt veriyoruz.

Önce üç aracın dosya ekleme yolu ve resmî sınırları tek tabloda:

ChatGPT'de belge (DOCX, PDF, TXT), tablo (XLSX, XLS, CSV, TSV), sunum (PPTX) ve görsel yükleme ücretsiz ve ücretli planlarda var; ses yükleme yalnız ücretli planlarda. Gemini'de dosya yüklemek için oturum açmış olman gerekir.

1. PDF: önce metni seçebiliyor musun?

PDF'i bir görüntüleyicide aç ve bir kelimeyi fareyle seçmeyi dene. Seçemiyorsan bu taranmış bir belgedir: sayfadaki yazı aslında bir fotoğraftır.

Bunun neden önemli olduğunu resmî sayfalar söylüyor. ChatGPT'de PDF'lerde görsel okuma yalnız Enterprise'da var; diğer planlar ve belge türleri gömülü görselleri değil, dosyadaki dijital metni çıkarır. Claude ise 100 sayfa ve altındaki PDF'lerde metnin yanında resim ve grafikleri de inceler.

Ne yapmalı:

1. Metin seçilemiyorsa belgeyi önce metne çevir (OCR). Telefon tarayıcı uygulamaları ve PDF programları bunu yapabilir.
2. Belge kısaysa sayfaları tek tek görsel olarak da yükleyebilirsin.
3. Cevabı aldıktan sonra rakamları asıl belgeyle karşılaştır.

Bu PDF'teki metni olduğu gibi oku. Okuyamadığın ya da emin olmadığın
bölüm varsa sayfa numarasıyla söyle; tahmin edip doldurma.

2. Uzun metin: sınırı bil, sayfayı doğru numarayla sor

Her aracın bir uzunluk sınırı var:

Claude'un yardım sayfasındaki küçük ama işe yarayan not: belirli bir sayfayı sorarken kâğıda basılı numarayı değil, PDF görüntüleyicide görünen sayfa numarasını kullan. Kapak ve içindekiler sayfaları numaraları kaydırır.

Çok uzun belgelerde soruyu daralt ve cevabın nereden geldiğini sor:

Bu belgenin 12–18. sayfalarındaki fesih maddelerini özetle.
Her maddenin yanına geçtiği sayfa numarasını yaz.

3. Excel ve CSV: ilk satır başlık, satır başına tek kayıt

OpenAI'ın veri analizi sayfası tabloyu şöyle hazırlamanı öneriyor:

• İlk satırda açıklayıcı sütun başlıkları ("Tarih", "Ürün", "Tutar").
• Her satırda tek kayıt.
• Sade, anlaşılır sütun adları.

Kaçınman gerekenler:

• Aynı sayfada birbiriyle ilgisiz birden fazla tablo.
• Veriyi bölen boş satır ya da sütunlar.
• Analiz edilmesi gereken değerleri görsel içinde vermek.

ChatGPT'de CSV ve tablolar yaklaşık 50 MB ile sınırlı. Claude'da XLSX yüklemek için hesabında code execution and file creation açık olmalı.

Bu tabloda her satır bir satış. "Tutar" sütununu aylara göre topla,
en yüksek 3 ürünü göster. Hangi sütunları kullandığını yaz.

4. Word: grafik ve görseller okunmayabilir

Claude, PDF dışındaki belgelerden (ör. DOCX) yalnız metin çıkarır; gömülü görselleri okuyamaz. ChatGPT'de de Enterprise dışı planlar belgeden dijital metni alır. Yani Word dosyasındaki bir grafik ya da tablo resmi cevaba girmeyebilir.

• Grafik önemliyse onu ayrıca görsel olarak ekle ya da değerlerini metin olarak yaz.
• Google Dokümanlar dosyası (.gdoc) ChatGPT'ye doğrudan yüklenmez. Önce PDF ya da DOCX olarak dışa aktar.

Bu Word belgesini özetle. Belgede grafik ya da görsel varsa
onları okuyup okuyamadığını ayrıca yaz; okuyamadığın kısmı tahmin etme.

5. Görsel: büyük ve net olsun

Küçük, bulanık bir ekran görüntüsü yanlış okunur. Claude'un yardım sayfası 1000×1000 piksel ve üstünü öneriyor, en fazla 8000×8000 piksel. ChatGPT'de görsel başına sınır 20 MB.

Bu ekran görüntüsündeki hata mesajını önce aynen yaz.
Sonra ne anlama geldiğini ve hangi adımı denemem gerektiğini açıkla.

Önce "aynen yaz" demek, yanlış okunan bir harfi cevaptan önce yakalamanı sağlar.

6. Ses: plan ve süre sınırına bak

• ChatGPT: Ses yükleme yalnız ücretli planlarda; ses dosyası en fazla 512 MB. Yardım sayfası dökümlerin hata içerebileceğini ve konuşmacı ayrımının güvenilmez olabileceğini söylüyor.
• Gemini: Toplam ses uzunluğu 10 dakikaya kadar; Google AI Pro ya da Ultra ile 3 saate çıkıyor.

Bu kaydı yazıya dök. Sonra kararları, tarihleri ve kim ne yapacak
bilgisini ayrı listele. Emin olmadığın yere [?] koy.

İsim, tarih ve rakamları her zaman asıl kayıtla karşılaştır.

Yüklemeden önce: gizlilik kontrolü

• Dosyada müşteri adı, telefon, kimlik numarası, maaş gibi kişisel veri varsa sil ya da maskele.
• Google, Gemini için bir inceleyicinin görmesini istemediğin gizli bilgiyi girmemeni söylüyor.
• Kişisel ChatGPT hesabında: Settings → Data controls → Improve the model for everyone kapalıysa yeni sohbetlerin model eğitiminde kullanılmaz.
• Şirket dosyasıysa önce şirketinin kuralına bak.

Sık hatalar

• Taranmış PDF'i olduğu gibi vermek: Önce metin seçilebiliyor mu bak.
• Başlıksız tablo: İlk satıra açıklayıcı sütun adlarını yaz, araya boş satır koyma.
• Basılı sayfa numarasıyla soru sormak: Görüntüleyicideki numarayı kullan.
• Cevabı kontrol etmeden kullanmak: Rakam ve tarihleri asıl dosyayla karşılaştır.

Sınırlar araçlar güncellendikçe değişebilir; bu rehberdeki rakamlar 17 Ekim 2026'da resmî yardım sayfalarından alındı.

Takılırsan @jarvisasistan'a DM at ya da WhatsApp'tan yaz; hangi dosyada takıldığını söyle, birlikte bakalım.